Korona – eit memento mori

2020 vart eit av desse åra det var så bratt. Den usynlege verda gjesta oss utan å vere invitert, og Kittelsen si «Pesta» fekk ny aktualitet. Kva var det som råka oss?

Vi er mange som alltid har trudd på den usynlege verda. At det finst vonde ånder i himmelromet, og ein usynleg helt som er Herre over døden. Men pandemien har avslørt oss og gitt livsstilen vår eit velretta «memento mori.»

Livet er likevel ikkje ei evig russefeiring. Framsteget let seg faktisk stoppe. Ikkje alle kan ha høg utdanning, to el-bilar, årleg inntektsvekst og tre-fire feriereiser utanlands. Det er ikkje ein menneskerett å vere intelligent, rik, frisk, ha uavgrensa tilgang på sex og krisepsykologar.

Og så snart det vart sett bom for masseturismen, fekk øydelegging av atmosfæren ein etterlengta pustepause. Det viste seg også at det industrielle landbruket og det høge tempoet i samfunnslivet likevel ikkje er av det gode. No må vi til att med heimeproduksjon av mat og eit enklare liv.

Ein tankevekkjar vart det også at medan kyrkjene var stengde, hadde kjøpesentra sundagsope. Kvifor er denne smitten som munnbind og antibac kan beskytte oss mot, så mykje verre enn smitten som kan kurerast berre med skriftemål?

Einkvar virus minner oss om at livet er skjørt. Verda er smekkfull av dødsfårar, og døden har aldri vore ein risiko, men eit sikkert utfall. For 1000 år sidan herja ville vikingar som skar over halsen på folk. For 500 år sidan døydde folk i storbyane av årlege pestutbrot. Heile 1900-talet var historia sitt verste krigs-århundre. Og i fredstid lever vi i konstant fare for kreft og trafikkulukker.

Slik er denne verda. Ho er grunnleggjande ustabil. Og årsakene til det som skjer, er ikkje sjølvforklarande. Verda hadde ein start, og ho har ein ende.

Kriser vil kome igjen og igjen. Det beste vi kan gjere er å ta imot og bruke slike tider som gåve. Tenk at vi kan trekke oss tilbake, at krysspresset gav seg for ei periode, at underhaldningstilbodet tok pause. Vi kan reflektere istadenfor å la oss distrahere. Dei som har heimekontor kan verdsetje det som sitt heimekloster.

Styresmakter har ikkje full kontroll, sjølv om dei tiltek seg fullmakter berre diktatorar kan drøyme om. Berre Skaparen kjenner både livet og døden. Både jorda og vi tilhøyrer Han. «He’s got the whole world in his hand.»

I Hans hand er eit menneske tryggare enn hjå Folkehelseinstituttet.

I fokus, Dagen jan 2021
Ottar Mikael Myrseth
prest i Den nordisk-katolske kyrkja

Als die Zeit erfüllt war

Als aber die Erfüllung der Zeit gekommen war, sandte Gott seinen Sohn, der von einer Frau geboren und dem Gesetz unterworfen wurde.“ (Gal 4,4) Mit diesem kurzen, aber wesentlichen Satz fasst der heilige Apostel Paulus das Geheimnis der Inkarnation — der Menschwerdung Gottes — zusammen.

Bei diesem Zitat gilt es zunächst, die Vergangenheitsform zu bemerken (welche sich auch im griechischen Urtext des Neuen Testamentes findet). Der heilige Paulus betrachtet die Geburt Christi im Lichte einer Verheißung Gottes an das Volk Israel, die Jahrhunderte zuvor durch den Propheten Jesaja ergangen war: „Darum wird der Allherr selbst euch ein Zeichen geben: Seht, die Jungfrau wird guter Hoffnung werden und einen Sohn gebären, dem sie den Namen Immanuel geben wird.“ (Jes 7,14) Somit offenbart die Jungfrau Maria — durch die Geburt Jesu in Bethlehem — dies: dass Gott zur Erfüllung seines göttlichen Planes handelte, als Jahrhunderte später die Zeit dafür gekommen war. Ja, obschon es in einem Stall, von einer Frau aus einfachen Verhältnissen geboren wird, ist das Kind Jesus bereits Gottes Sohn. In ihm ist der göttliche Logos Mensch geworden! Unser Erretter teilt unser Menschsein (die conditio humana) und ist daher unser Bruder … weiterlesen

Den bortkomne Faderen

«Eg hadde levt som den bortkomne sonen og var som han komen i naud; men då eg som han søkte heim att, var Faderen borte,» skriv Garborg i romanen «Den burtkomne Faderen» (1899). Når gamle sanningar er forlatne og menneske opplever den store einsemda, er det tid for å søkje meining og samanheng i livet. I dag er mange på leiting etter slikt rotfeste.

Vår tid ser ut til å ha som fellesnemnar ein generasjon som er personleg forvirra. Skal vi tru Arne Garborg, har det si djupaste årsak i eit forkludra gudsbilete. Då er ikkje gudsfornekting største trusselen mot kristendom. Heller ikkje menneske som lever på tvers av Guds vilje. Men forførande forestillingar om Gud, vakse fram i ein generasjon som har mist Faderen.

Langt på veg har vi sett oss sjølve i Faderens stad. Men forsøka på å ta kommando over jorda eller universet, eller over berre vesle meg, enda som den bortkomne sonen. Han miste fyrst Faderen og så seg sjølv. Og med Garborg som talsmann for vår generasjon, og med julefeiringa like om hjørnet, høver det å minne om:

Jula handlar om vegen attende til den bortkomne Faderen. Sjølv om ikkje all julefeiring peikar i den retninga. Den kristne utgåva må vekkjast til live om ho ikkje skal drukne i ei kvasiheidensk med overstadig eting, drikking og sjekking, eller i ei borgarleggjort der horisonten stansar ved fred, toleranse, glede og familieidyll.

«Herre, lat oss få sjå Faderen,» tryglar læresveinen Filip. Og Jesu svarar: «Den som har sett meg, har sett Faderen.» Med dette utgangspunktet starta dei kristne å måle ikonar av Jesu ansikt.

Når Gud gjenopprettar falne menneske, opptrer han som biletkunstnaren som formar etter eit førelegg. Gud frelser menneske ved å forme dei etter biletet av Son sin. Og vi som har bore biletet av den jordiske Jesus, skal og bere biletet av den himmelske, skriv apostelen.

Difor måla dei fyrste kristne. Dei måla Jesu ansikt. Men også Guds mor Maria og andre heilage personar. Ordet var blitt menneske og tok bustad imellom oss. Vi fekk sjå herlegdomen den einborne Sonen har frå Far sin. Dette evangeliet vert fortalt på treplater.

Ikonet talar til oss og omskulerar oss til å tenkje som Gud gjer, om kjærleik, audmjukskap og om å fornekte seg sjølv. Ikonet av Jesu ansikt viser vegen attende til Faderen. Å be framfor ikonet er å gå inn i ein lækjande prosess. Gud vil gjere mennesket heilt.

Dette er juleevangeliet, bore til oss av ikonet. Det opnar vegen til den bortkomne Faderen.

Ottar Mikael Myrseth
prest i Den nordisk-katolske kyrkja

Bodies and Souls

God designs and gives each of us a Body and a Soul, to work in partnership. Our material Body is how our non-material and spiritual Soul lives, grows, develops and expresses itself in our earthly life. 

All Saints Day, 1st November, assures us that God designed us all to become perfect. It’s a gradual process of development, beginning at our Baptism, but which won’t be complete till after our death.

By contrast, All Souls Day, 2nd November, tells us what, and where, and how we are now: half-, or less than half-finished, creatures who are in the process of being made perfect by Him … read more

Fr. Francis Gardom

Maria

Ein feminist-teolog har provosert fram ny interesse for Maria, Jesu mor. Kvinna som fromme i alle generasjonar har sett opp til, som Gud gjorde frelsesverket avhengig av, som predikantar har underkommunisert og som liberalarar no vil gjere til me-too-offer.

For kristne har Maria vore fremste kvinneidealet, utropt både av englar og kvinner som sæl og velsigna. Skrifta fortel om henne som forbilde for truande. Ho gøymde ord og opplevingar i sitt hjarte der dei fekk vekse og bere frukt i si tid.

Denne kvinna levde i krinsen av apostlane og urkyrkjelyden og delte livserfaringar med dei. Slik kom historia om Gabriels visitt, om englar og gjetarar, vismenn og familieliv i Nasaret nye generasjonar for øyre.

Maria tok ikkje abort. Med sitt sosialt sett miserable utgangspunkt som ugift og gravid, kunne tanken lett fått gjennomslag.

Vi tilhøyrer eit folk som har gjort til lovverna praksis å fjerne 40 menneskefoster frå mors liv dagleg. Det pågår ein sokalla abortdebatt som ikkje handlar om anna enn kven som skal ha rett til å avlive eit foster og kor langt ut i livet.

Eit heilt svangerskap bar Maria Guds Son under sitt hjarte, fødde, stelte, vaska og kledde han, verna han mot mordarar, lærte han å be, fylgde han hakk i hæl då han voks ut av barndomsheimen, stod som augevitne då torturistane slo han, og ved krossen då han døydde og den mørke natta han låg i grava.

Maria visste at ingen er bunden i hop med eit barn som mora. Det andre kan høyre og sjå, hadde ho kjent fysisk på kroppen. Difor reknar vi med rette Maria som den fyrste truande i den nye pakta. Ho som bar Han til verda, vert boren av Han til himmelen.

Med heile livet demonstrerer Maria tydelegare enn filosofar og teologar, kva eit menneske er verd. Dei mektige kan prioritere og eksperimentere, skalte og valte. Små menneske kan bli fråtekne menneskeverd før dei er fødde. Eldre kan setjast bort til ein uverdig død. Sjuke kan få tilrettelagt sjølvmord.

Men Maria vitnar at mennesket sitt høgaste kall er å ta imot Gud i livet sitt, la Han eige det her på jorda og la Han lyfte det opp til seg i himmelen i æva. Gud korrigerer alle fornedringar menneske vert påførte. Alle avvisingar, alle overgrep, all øydeleggjing av menneske. Men i etterfylgjinga, i strevet og smertane opnar livet seg med sine samanhengar og si meining.

Så, ver helsa, Maria!

I fokus, Dagen oktober 2020
Ottar Mikael Myrseth
prest i Den nordisk-katolske kyrkja

Meditations on the Images and Marks of the Church – Parts 1-5

Fathers Geoffrey Neal and Edward Bryant have launched a series of web meditations on the images and marks of the Church that have underpinned an orthodox vision, with the following main themes:

  1. The Church, the Creation and Gift of Christ
  2. The Church as Bride and Mother Church
  3. The Church Catholic
  4. The Church is One and Holy
  5. The Church Evangelical and Apostolic

The first four meditations have been published and can be accessed via the links above; the last one will follow in the months to come, announced by updates to this document.

Patriarkalsk

I likestillinga sitt namn er ordet ’patriarkalsk’ nærast utrydda frå kyrkjeleg ordbruk. Det er synd, for dermed misser vi innsikt i eit grunndrag i all kristendom.

Kristen tru startar med «Eg trur på Gud Fader, som skapte himmel og jord». Ordet ‘patriarkalsk’ er samansett av orda for ‘far’ (pater) og for ‘opphav’ (arché). Alt har sitt opphav i Faderen. Dette er felles for jødisk og kristen tenking.

Det er Faderen som har fødd Sonen, Jesus Kristus, og han er kjelda som Heilaganden utgår frå. Han har gitt namn til alt som heiter far i himmel og på jord. Og både Jesus Kristus og Heilaganden lærer oss å seie «Abba Fader».

Faderen er far for både den skapte og den uskapte verda. Denne farskapen er ikkje ein metafor, men realitet. Ikkje ein analogi, ikkje eit sosiologisk eller psykologisk val vi føretek. Det er blitt openberra for oss. Sjølv om Gud har moderlege trekk, bed vi berre ‘Fader vår’. Skrifta veit heller ikkje av ‘moder jord’ eller ‘moder natur’.

Slik er røtene til vår tru og slik er måten Gud frelser menneske på. Jomfru Maria fødde ein son, og når vi menneske får del i Jesus Kristus, får vi del i Jesu relasjon til Faderen. Då kan vi med rette kalle Gud for Far.

Difor er kristendomen ein patriarkalsk religion. Tankegangen gjennom både Skrifta og den kyrkjelege praksis heilt til våre dagar, har vore denne. Faderen er all røyndoms kjelde. Den bortkomne sonen vende attende til farshuset. Og Jesus er gått bort for å førebu ein stad for oss i sin Fars hus.

Vi kan ikkje like gjerne be «Moder vår». Inkarnasjonen kunne ikkje like gjerne hatt ei kvinneleg form. Den andre personen i treeininga kunne ikkje like gjerne vore dotter. Og i det mystiske ekteskapet kunne ikkje kyrkja like gjerne vore brudgom og Kristus vore brud.

Alt heng alt i hop med alt. Og bak det heile ligg eit val gjort av Gud sjølv og som ikkje er ope for overprøving frå vår side. Det handlar om kristendomen sine gitte føresetnader.

Dette må våre tankar om likestilling tilpasse seg. Og apropos den pågåande kvinneprest-debatten: Sjølv om samtids-religionane hadde rikeleg med kvinneleg presteskap, sette Jesus inn berre menn. Han hadde sine grunnar. CS Lewis skreiv at den kyrkja som startar å ordinere kvinner til presteembetet, vil snart begynne å kalle Gud mor. Det vil bli ein annan religion.

 

Ottar Mikael Myrseth
prest i Den nordisk-katolske kyrkja

 

Meditations on the Images and Marks of the Church – Parts 1-5

Fathers Geoffrey Neal and Edward Bryant have launched a series of web meditations on the images and marks of the Church that have underpinned an orthodox vision, with the following main themes:

  1. The Church, the Creation and Gift of Christ
  2. The Church as Bride and Mother Church
  3. The Church Catholic
  4. The Church as One and Holy
  5. The Church Evangelical and Apostolic

The first three meditations have been published and can be accessed via the links below; the others will follow in the months to come, announced by updates to this document.

Kroppens teologi

Kropp er i fokus. Samtidskulturen har sterke forteljingar om brotne relasjonar, seksuell misbruk, porno-avhengige, samkjønnskultur, born som veks opp utan mor og/eller far. Tampen brenn om det å vere mann, kvinne, ektefolk, kjønn og kjærleik, sex og seksuell identitet, kort sagt om å vere menneske.

Stortinget, skular og barnehagar eksperimenterer med rettleiing om menneskekropp og identitet. Barnehagen øver på å gå i Pride-tog. Varsellampar bør blinke.

Den seksuelle revolusjonen skulle bane veg for fri og naturleg omgang med kropp og mangfaldig seksuell utfalding. Men fruktene er usunn kroppsfiksering, større vanskar med å halde på varige relasjonar og kjønnsdysfori. Og born og unge får tilbod om kjønnskorrigering med hormonar og kirurgi.

I LHBT+rørsla er sterke krefter i sving for å definere identitet utan samanheng med kropp. Dette bygg på eit gnostisk menneskesyn som bryt tvert med det kristne.

Mot slutten av livet (2004) gav Johannes Paul II ut ei banebrytande bok: Kroppens teologi.

Han fornyar innsikta om Skaparen som gjorde mennesket til mann og kvinne, om Frelsaren som døydde for å frelse heile menneskekroppar, om meininga med eit liv i sølibat, om ekteskap som guddomeleg gåve og om kroppsleg oppstode på den siste dag.

I lys av inkarnasjonen viser JPII at kroppen er sakramental. Våre mest intime erfaringar med Gud er kroppslege. I dåpen vert kroppen bada i vatn. Med olje vert kroppen salva. Gjennom brød og vin får kroppen åndeleg næring. Handspålegging rører ved kroppen. I skriftemålet vedkjenner vi med munnen til eit anna menneske sitt øyre. Ekteskapet gjer mann og kvinn til eitt ved kroppsleg ihopkopling.

Denne fundamentalteologien er truga når sambandet mellom kropp og identitet vert oppheva. Kroppen er ikkje noko du oppbevarer sjela di i. Kroppen din er deg. Som det kan seiast på engelsk: «Your body is somebody.» Gjennom sameininga av kropp og sjel gjer kroppen synleg di åndelege sjel.

Studiet av kroppen er for JPII ikkje biologi, men teologi, dvs. studium av Gud. Og den moderne kulturen som skil kropp og sjel og vil gi mennesket identitet ikkje gjennom kropp men kjensler, er gnostisk. Den vegen endar i ein farleg dødskultur, skriv han. Og peikar på teikn i tida.

P.S: Interesserte bør fylgje ein blogg med same namn som pave-boka, varsla lansert seinare i år av den katolske teologen Eirik A. Steenhoff.

I fokus, Dagen aug 2020

Meditations on the Images and Marks of the Church – Parts 1-6

Fathers Geoffrey Neal and Edward Bryant have launched a series of web meditations on the images and marks of the Church that have underpinned an orthodox vision, with the following main themes:

  1. The Church, the Creation and Gift of Christ
  2. The Church as Bride and Mother Church
  3. The Church as One
  4. The Church Holy
  5. The Church Catholic
  6. The Church Evangelical and Apostolic

The first two meditations have been published and can be accessed via the links above; the others will follow in the months to come, announced by updates to this document.